Molier — Skąpiec

Co musisz wiedzieć o lekturze

Molier w komedii "Skąpiec" stworzył uniwersalny portret człowieka opętanego przez pieniądze, którego wada przesłania wszystkie inne wartości życiowe. Utwór powstał w siedemnastym wieku, ale jego problematyka pozostaje aktualna do dziś, gdyż ukazuje mechanizm, w którym materialne dobra niszczą relacje międzyludzkie i prowadzą do moralnej degradacji jednostki. Głównym bohaterem jest Harpagon, bogaty mieszczanin paryski, którego skąpstwo osiągnęło rozmiary patologiczne. Jego obsesja na punkcie pieniędzy sprawia, że traktuje własne dzieci jak towar, planując dla nich małżeństwa wyłącznie z korzyścią finansową dla siebie. Syn Kleant i córka Eliza cierpią pod jego tyranią, pozbawieni swobody wyboru i możliwości decydowania o własnym szczęściu. Harpagon zamierza poślubić młodziutką Mariannę, w której zakochany jest jego syn, a córkę wydać za starego, ale bogatego Anzelma, który nie żąda posagu. Sam zaś chce poślubić pannę bez wiana, by nie wydawać pieniędzy. Ta sytuacja tworzy groteskowy konflikt pokoleń, w którym ojciec staje się rywalem syna. Kluczowym motywem utworu jest właśnie skąpstwo jako wada prowadząca do absurdu. Harpagon oszczędza na wszystkim – każe rozcieńczać wino, liczyć każdy kęs jedzenia dla służby, a nawet kradnie owies własnemu koniowi. Jego słynna kwestia "Bez posagu!" stała się przysłowiową formułą ilustrującą zachłanność. Jeszcze bardziej emblematyczny jest monolog po odkryciu kradzieży kasetki z pieniędzmi, gdy Harpagon woła "Ratunku! Jestem zgubiony! Jestem zamordowany! Obcięto mi gardło, ukradli mi pieniądze!" i podejrzewa wszystkich dookoła, łącznie z samym sobą. Ta scena doskonale pokazuje, jak pieniądze stały…