1 pytanie jawne CKE na maturze ustnej z języka polskiego 2026.
Lament świętokrzyski to jeden z najstarszych zabytków literatury polskiej, powstały prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku, zachowany w Rękopisie Świętokrzyskim. Utwór stanowi poetycką skargę na upadek moralny społeczeństwa i Kościoła, będąc jednocześnie świadectwem kryzysu wartości w średniowiecznej Polsce. Anonimowy autor, prawdopodobnie duchowny związany z klasztorem benedyktyńskim na Łysej Górze, stworzył tekst o charakterze moralizatorskim, który łączy funkcję dydaktyczną z głębokim pesymizmem wobec kondycji ludzkiej. Głównym motywem utworu jest upadek moralny wszystkich stanów społecznych. Autor systematycznie piętnuje grzechy duchowieństwa, rycerstwa i ludu prostego, nie oszczędzając nikogo. Duchowni zapomnieli o swoim powołaniu, zajmują się gromadzeniem bogactw zamiast troską o zbawienie wiernych. Rycerze porzucili ideały służby i honoru, stając się grabieżcami własnego ludu. Chłopi i mieszczanie pogrążeni są w grzechach codzienności, zapominając o Bogu i życiu wiecznym. Ten uniwersalny charakter krytyki sprawia, że Lament staje się diagnozą całego społeczeństwa, w którym nie ma już sprawiedliwych. Drugim istotnym motywem jest tęsknota za minionym złotym wiekiem, kiedy ludzie żyli zgodnie z prawem Bożym. Poeta idealizuje przeszłość, przeciwstawiając…
Motyw cierpiącej matki. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Lamentu świętokrzyskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Planctus Mariae, compassio, cierpienie jako współuczestnictwo, porównaj z Matką Bożą w kulturze.