1 pytanie jawne CKE na maturze ustnej z języka polskiego 2027.
Kompendium lektury · 529 słów
Co musisz wiedzieć o lekturze
Adam Mickiewicz — ballady: kompendium maturalne Ballady Adama Mickiewicza to zbiór utworów poetyckich powstałych w latach 1821–1822, które stanowią jeden z najważniejszych przejawów polskiego romantyzmu. Poeta czerpał inspirację z folkloru litewskiego, legend ludowych oraz tradycji ustnej, tworząc dzieła łączące fantastykę z głęboką refleksją nad kondycją człowieka. Ballady Mickiewicza wprowadzają do literatury polskiej nową estetykę, odrzucającą klasycystyczne reguły na rzecz emocjonalności, tajemniczości i fascynacji tym, co nieznane. Najważniejszym motywem przewijającym się przez ballady jest konflikt między światem realnym a nadprzyrodzonym. Mickiewicz pokazuje, że granice między tymi sferami są płynne, a człowiek często staje bezradny wobec sił, których nie rozumie. W "Romantyczności" poeta wprost formułuje manifest nowej epoki, przeciwstawiając "czucie i wiarę" rozumowi oświeceniowych mędrców. Słynne wersy "Masz uczucia, masz wiarę, / Więc i widzisz i wiesz" stają się programowym hasłem romantyzmu, podkreślającym wyższość intuicji i uczucia nad chłodną analizą. Ballada ta opowiada o matce rozmawiającej z duchem zmarłej córki, co spotyka się z niedowierzaniem racjonalistów. Poeta broni prawa do wiary w cuda i zjawiska nadprzyrodzone, atakując ograniczenia pozytywistycznego myślenia. "Świtezianka" przenosi czytelnika w świat legend o jeziorze Świteź, które według podania powstało na miejscu zatopionego miasta. Bohaterką jest rusałka, która uwodzi młodego chłopca, próbując wciągnąć go w głębiny jeziora. Ballada ta porusza motyw fatalnego spotkania ze światem nadprzyrodzonym, niszczycielskiej mocy piękna oraz niemożności porozumienia między dwoma światami. Młodzieniec, oczarowany tajemniczą dziewczyną, nie rozumie grożącego mu niebezpieczeństwa. Świtezianka reprezentuje typ postaci demonicznej, która mimo pozornego piękna niesie śmierć. Motyw wody…
Na czym polega ludowa sprawiedliwość? Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci ballad Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Wskazówki
Świtezianka, Lilije — kara za zdradę, prawa natury, ludowa moralność, porównaj z Antygona.